"राजनीतिमा लाग्नुस, पछुताउनु हुन्न"।

"दाइ नमस्ते, सन्चै हुनुहुन्छ?"
धेरै पहिलेदेखिनै चिनजान भएझैं कसैले फेसबुकमा सोध्यो। "दाइ खाना खानु भयो? के छ हालखबर?" यस्ता थप म्यासेज अईरहे। नाम बिशाल गुरुङ। यो नामको मेरो कोहि साथी थिएन। नचिने पनि किन रुखो हुनु। तर पनि सकेसम्म एक-एक शब्दको उत्तर फर्काईरहें। म घरमै खाना बनाउँदै थिएँ। धेरैबेर सम्म उसको म्यासेज आएन।
"दाइ, हामी त बिजोग छौं दाइ।" खाना खाईसक्न लाग्दा फेरी उसको म्यासेज देखापर्यो।  
जसरि मान्छे आत्तिएको बेला स्वर कम्पन हुन्छ, उसका शब्द त्यस्तै थिए।
"किन के भयो र?"
"बुझ्दै नबुझी रसिया आईयो दाइ, बिजोग भयो यहाँ। काम छैन, खर्च सकियो। कुकुरको जुनी भएको छ।"
म आबद्द समाजसेवी संस्थाको पेज होस् या आफ्नो व्यक्तिगत फेसबुक, यस्ता म्यासेजहरु बारम्बार अईरहन्थे। गए बर्ष मात्रै सयौं नेपाली अबैधानिक तवरबाट युरोप छिरेर "असाईलम" आबेदन गरेका थिए। ति देशका सरकारले धेरैलाई 'शरणार्थी मान्यता दिन नसकिने' भन्दै फिर्ता पनि पठाईदिएको थियो। यो क्रम फाट्टफुट्ट अँझै देखिएको छ। त्यहि मेसोमा कति नेपाली साथीभाइले 'लुकेर बस्ने ब्यबस्था मिलाउन सकिन्न?' भन्ने आसयको म्यासेज पठाउँथे। त्यस्तै मध्ये कोहि होलान। टाईप गरेर कति सम्झाउनु भनेर "भाइ, कल गर्नुस" भनें।
"नेपालबाट रसिया कसरि आईपुग्नुभयो? मेनपावरबाट हो?"
"दाइ ठ्याक्कै १५ लाख खर्च भएको छ यहाँ आउन।"
सबैभन्दा मुख्य कुरो पैसाको थियो, उसले पहिला त्यहि सुनायो।
"मेनपावरबाट होइन दाइ। मेरो काठमाण्डौमा एकजना एकदम मिल्ने दाइ हुनुहुन्थ्यो। एकदमै माइ-डियर दाइ। आम्मा कसम खान सक्छु, मलाई कहिल्यै नराम्रो सोच्न सक्नुहुन्न उहाँले। तर मलाई यहाँ ल्याउने त्यो दाइको साथीले हो। दाइको साथी मस्कोमा रहेछ। महिनाको ८० हजार हुन्छ भन्यो। आउन त 'वार्किङ भिषा' मै आएको नि। काम सुरु गरेपछी बस्नलाई फ्ल्याटनै दिन्छ भन्यो। हिउँ परेको बेला बिदा हुन्छ भन्यो। अँझ दाइ त्यसले त २-४ बर्षमा यहिँको खैरेनी केटि बिहे गर्न मिल्छ भन्यो।" प्रसंग अघिपछि केहि हिसाब नगरेर उसले एकै सासमा सुनायो|
"अनि रसियन एम्बेसीमा के भनेर भिषा लाग्यो त? केहि सोधेन?"
"तिनीहरुको सबै सेटिंङ हुँदोरहेछ। नक्कली कम्पनि, नक्कली कर्मचारी, नक्कली छाप, सब चिज नक्कली। काठमाण्डौको रसियन दुताबासले एक शब्द पनि नसोधी भिषा दियो। भिषा लागेको दिन १५ हजारको पार्टी गरें दाइ। उँड्ने दिन एयरपोर्टमा तिनीहरुको एजेन्टले 'तिमिहरुको त अब लाईफ बनिहाल्यो, हामीलाई यसो चिया खाजा' भन्दै ५/५ हजार मागे। लौ त नि, डलर छापिहालिन्छ, यो नाथे ५ हजारको के लोभ भनेर खुसि खुसि तिनीहरुको खल्तीमा हालियो।
अहिले सम्झिंदा हाँसो लाग्छ, दुखको खाडलमा जाक्किन जाँदा पनि टिप्स र बक्सिस दिंदै पो आएछौँ।"
म हाँसे, उ पनि फिस्स हाँस्यो।

"आफू कुन ठाउँमा जाँदै छु, पछि काम कस्तो पाईन्छ, केहि बुझ्नुभएन?"
"तिनीहरुको एजेन्टले भनेको बिश्वास गर्न परिहाल्यो, हामीले कसरि बुझ्ने विदेशको कुरो दाइ।" उसले बडो बालसुलभ स्वरमा भन्यो।
मलाई अलिकति झोंक चल्यो, थोरै कड्किदै सोधें- "तपाइँलाई फेसबुक चलाउन आउँछ?"
"किन नआउनु दाइ यो जाबो फेसबुक, भाईबर, ट्वीटर, जम्मै चलाउन आउँछ। आइ.ए. सम्म त पढेको छु नि।"
"अनि इन्टरनेट खोलेर सबै गर्न आउँदो रहेछ, आफू कहाँ जाँदै छु, त्यहाँको कुन कम्पनि हो, त्यसको वेबसाईट मागेर हेर्न जान्नुभएन? दुताबासमा भिषा एप्लाई गर्दा काम, बस्ने ठाउँ, इन्सुरेन्स, सबै कुरो खुलाएको हुन्छ त।"
"कहाँ त्यस्तो झन्झट गरियो र, आफ्नै हितैषी ब्रदरले ओके भनेपछि ओके भनेर झ्याप्पै हिंडीयो नि! रसियाको राजधानी शहर हो, ठाउँ एकदम राम्रो छ। काम टन्न पाईन्छ। लगभग युरोप जस्तै हो, अलि अलि जाडो हुन्छ भनेको थियो उताबाट।"


अब मलाई रिसाउन नि मन लागेन। युरोपकै धेरै देशमा उच्च शिक्षा हासिल गर्न आउनेहरुले त झन्झट नहोस भनेर कन्सल्ट्यान्सीलाई झन्डै एक लाख बुझाउँछन्। जसको काम भनेको नयाँ ईमेल एकाउन्ट खोलेर युनिभर्सिटीमा ईमेल पठाउने मात्रै हो। सबै कुरो त वेबसाईटमा स्पष्ट उल्लेख हुन्छ। अधिकांस समय फेसबुकमा झुन्डिने, अंग्रेजी गीतको चार्ट अपडेट भइरहनेलाई त 'फर्स्ट ह्याण्ड इन्फर्मेसन' खोज्न जाँगर चल्दैन। 'वर्किङ्ग भिषा'मा जाने साथीभाइलाई कसरि मेसो रहोस।
"अनि अहिले कस्तो अवस्था छ त?"
"अवस्थाको कुरै नगर्नुस, हामी जस्तो त यहाँ झन्डै हजार-१२ सय रहेछन। एकदम थोत्रो बिल्डिङको अँध्यारो कोठामा राखेको छ। सानो कोठामा हामी ९ जना बस्छौं। त्यो एजेन्टले एयरपोर्टबाट ल्याएर यहाँ छोडेदेखि देखा परेको छैन। रसियनहरु पनि मिलेका हुँदा रहेछन।
आपत पर्दा नेपाली साथीभाइ गुहार्ने हो। धेरै दाइहरुले हाम्रो समस्या सुन्छन, अनि काम चाहिन्छ भने अलिकति खर्च गर्नुपर्छ भन्छन। काम मिलाइदिन्छु भन्ने नेपाली दलाल गल्लिगल्लिमा हुँदारहेछन। नयाँ नेपाली अलपत्र परेको छ भन्ने थाहा पाउने बित्तिकै वरिपरि घुम्ने, अनि 'सब मिलाईदिन्छु' भन्दै उल्टै पैसा माग्ने। उता फेरी रसियन पुलिसले देख्यो कि दुख दिन खोज्छ। हरेक पल्ट ४-५ हजार रुबल (करिब ८ हजार रुपैंया) घुस नखाई छोड्दैन। नेपालबाट ल्याएको खर्च सकियो। काम खोज्न भाषा आउँदैन। बल्ल बल्ल एक ठाउँमा इन्डियनको पसल रहेछ। अनेकौं बिन्तिभाउ गरेपछि काम दियो। दिनभरि काम गरेपछि बेलुका त २ प्याकेट पाउरोटी दिएर यहि हो तेरो ज्याला भन्यो। बढी बोलिस भने पुलिस बोलाईदिन्छु भन्यो, उपाए केहि नदेखेपछि मनमा राँको बालेर चुपचाप त्यहि २ प्याकेट लिएर गईयो।
यताबाट अब पोर्चुगल भाग्न मिल्छ, स्विडेन गए मोज हुन्छ, लाट्भिया त काईदा छ, भन्नेजस्ता हल्ला बिहान बेलुकै साथीहरु सुनाउँछन्। कहिले पोर्चुगलको कार्ड मिलाईदिन्छु, कहिले स्पेनको कार्ड मिलाईदिन्छु भन्दै अनेकौं नेपाली देखापर्छन, रसियन मुस्तण्डेका साथमा। खै, कहाँ गए गजब हुने हो, कुन बिरानो मुलुक पसे मोज हुने हो, मेसोमेलो आएको छैन। आफ्नै घरको भात खाएर 'गम्छा हालेको कुर्चीमा' बस्ने सहकारीको जागिर छोडेर आईयो, अब त दिनको एक पल्ट त्यहि भात मात्रै खान पाए नि हुन्थ्यो झैं लाग्छ।"
दुखको पोको फुकायो उसले।
"भाइ त्यसरी भागेर अरु देश पस्ने आईडिया चाहिँ नगर्नुहोला। युरोपमा यसै त शरणार्थी समस्याले नियम झन् कडा गर्दैछ, त्यसमा पनि भोकै, प्यासै यो चिसोमा भागेर हिंड्दा बाटोमै कतिको मृत्यु भएको छ। हावा, पानी, वाताबरण फरक छ। कति जना रोगि भएर फर्केका छन्। अघिल्लो महिनामात्रै एकजना नेपालीको मृत्यु भएर नेपालमा लाश फर्काउन चन्दा उठाउनु पर्यो। मृत्युको कारण अज्ञात भनिएको छ। नेपाली दाजुभाइलाई त्यो अबस्थामा देख्दा दुख्ख लाग्छ। नेपालका परिवार सम्झिनुस, आफूलाई मायाँ गर्नेहरु सम्झिनुस। बैधानिक बाटोबाट विदेश जाँदा धेरै सजिलो हुन्छ। अर्काको देशमा बिहान बेलुका लुकेर हिंड्ने, लुकेर काम गर्ने गरेर कति पैसा जोगिन्छ होला र! जुन दिन फेला पार्छ, त्यहि बेला डिपोर्ट हान्दिन्छ।
बैधानिक तरिकामा आउनेलाई सहयोग गर्न सकिन्छ, तर अबैधानिक तरिकाले पस्नेलाई सहयोग गर्न खोज्दा आँफै फसिन्छ। नेपाल फर्किनुस। केहि समय परिवारसंग टाईम बिताउनुस। भर्खर २२ बर्ष पुग्दै हुनुहुन्छ, थोरै मिहेनत गरि अईएल्ट्स, टोफेल दिनुस, अनि राम्रो कलेज छानेर एप्लाई गर्नुस। युरोप वा अमेरिकामा कहिँ भर्ना पाउनुभयो भने पढाई पनि हुन्छ, काम पनि हुन्छ। हैन भने कुनै राम्रो मेनपावर छान्नुस, श्रम स्वीकृति भएको देशमा बैधानिक हिसाबमा काम गर्न जानुस। १५-१६ लाख तिरेर, त्यैपनि लुकेर भागेर किन अर्काको देश पस्ने? हार्ने ग्यारेन्टी भएको जुवा खेलेझैं भयो यो त।"
यस्तै यस्तै बातचित धेरैबेरे चलिरह्यो।

ऊ अलिकति कन्भिन्स भए झैं लाग्यो। अब नेपाल फर्केर के गर्ने त? अर्को प्रसंग सुरु भयो।
फर्केर केके गर्न सकिन्छ भनेर आफ्नो विकल्पहरु पनि सुनायो। तिनै धेरै बिकल्पमध्ये किन किन मलाई चाहिँ ’राजनीति गर्नुस’ भन्न मनलाग्यो। "बिध्यार्थी राजनीति अलिअलि गर्नुभएकै रहेछ कलेजमा। गाली खान, तालि खान शरम पक्कै लाग्दैन होला। यहाँ फोकटमा रसियनमा गाली खानुभन्दा त नेपाली गाली पचाउन सजिलो।" मैले यस्सै जिस्क्याउनकै लागि डाइलग मारें।
"ह्या दाइ, अब राजनीति सुरु गरेर कहिले नेता हुनु? कहिले कमाउनु, कहिले देश विदेश घुम्नु। बिहे पनि गर्नै बाँकी छ।”
"नेपाली राजनीतिमा कहिल्यै अफ-सिजन लागेको थाहा छ? कहिले कुनै राजनितिज्ञ 'डिप्रेस' भएको सुन्नुभएको छ? विदेश घुम्ने रहर रहेछ, ठिकै छ। कुनै आई.एन.जी.ओ समातेर सबै देश घुमेकै छन् नेताहरुले। न पैसाको हर्ज, न पावरको। अहिल्यै सांसद, मंत्री भईदैन। तर जिल्ला नेताको अघिपछि घुमे मात्रै पनि बाईक चढ्न र मासुभात खान पाईन्छ। राजनीतिमा लाग्नुस, पछुताउनु हुन्न। अब कुन पार्टीमा लाग्ने, कसरि घुस्ने आदि इत्यादिको लागि कोहि अनुभवी माछे समात्नुस। तैपनि सोच्ने पर्दैन, आजकल सबै पार्टी एउटै हुन, खालि झण्डा फरक हो!”
अहिल्यै नेपाल फर्केर राजनीति सुरु गर्नुस, म यहाँ इन्जिनियरिङ सकेर १-२ बर्षमा फर्किउन्जेल तपाइँ केहि न केहि पदमा पुगिसक्नुहुन्छ। सके त मैले जागिर माग्न तपाइँकै फोर्स लगाउन पर्नेहुनसक्छ!" म हासें। ऊ फेरी हाँस्यो।
सुरुमा युरोपको अरु देश कसरि छिर्ने भनेर उत्सुक रहेको मान्छे, राजनीतिको कुरो आएपछि धेरै बोलेन। उसंग अरु प्रश्न सकिएजस्तो देखियो।
"ल भाइ, जहाँ रहेपनि आफ्नो ख्याल राख्नुहोला। तपाइँभन्दा तपाइँको चिन्ता धेरै गर्ने घरका बुबाआमा सम्झिनुस।" भनेर बिदा मागें। हँसिमजाकमा यसै राजनीतिमा जान सल्लाह दिएँ भनेर आँफैलाई नराम्रो लाग्यो। फोन राखेपछि धेरैबेर म आँफै जिल्ल परेरहें।
*       *      *  
माथिको बार्तालाप भएको धेरै महिनापछि अस्ति मात्र पत्रीकामा उसको फोटो देखें, नयाँ खुलेको एउटा पार्टीको बिध्यार्थी नेता भएछ। पाखुरामा ट्याटु हानेका उसका दुई 'सहयोगी' पछाडि उभिएका थिए। अब आउने चुनाबमा उसको पार्टीले बहुमत ल्याए देश कसरि बदलिन्छ भनेर जोडदार भाषण दियो रे!    

No comments:

Post a Comment